سمینار رایگان “چگونه شرم رابطه را از بین میبرد؟”

احساس شرم احساسی است که باعث میشود انسان شخصیت خود را مورد حمله ببیند

و احساس کند که بد است و ارزشمند نیست و غمگین شود و این احساس ایجاد بار مسیولیت ندارد.

سمینار رایگان “چگونه شرم رابطه را از بین میبرد؟”

احساس شرم احساسی است که باعث میشود انسان شخصیت خود را مورد حمله ببیند

و احساس کند که بد است و ارزشمند نیست و غمگین شود و این احساس ایجاد بار مسیولیت ندارد.

تفاوت این احساس با احساس گناه در همین است که احساس گناه بار مسیولیت بر عهده ی من میگذارد

و باعث میشود من فکر کنم که کاری کردم و یا رفتاری که من داشتم بد بود و پسندیده نبود

و بیشتر یک رفتار یا عمل خاص مورد هدف است نه کل شخصیت و ابعاد وجودی من.

احساس شرم  —-> حمله به شخصیت خود —->  احساس بی ارزشی و بد بودن —-> غمگین شدن

احساس گناه —-> حمله به رفتار یا عمل خود—-> احساس بد پشیمانی بابت رفتار و عمل انجام شده —-> خشم از خود

ما معمولا هنگامی که احساس شرم داریم نسبت به مسیله ای بابت شرم خود نیز شرمگین میشویم و این باعث ایجاد غم میشود.

احساس شرم داشتن در اینجا با معنای عام شرم که در فرهنگ ما عموما با خجالت یکی است متفاوت است

و در مقابل بی شرمی قرار نمیگیرد و در جامعه شرم داشتن خوب و بی شرمی بد تلقی میشود

اما در این مبحث احساس شرم به عنوان احساس منفی تعریف میشود.

متاسفانه شرم قاتل خاموش روابط بین فردی و روابط عاطفی است  و این حس زیر مجموعه حس غم است .

علایم شرم:

تن صدای پایین

عدم برقراری تماس چشمی

تپش قلب

و باقی علایمی که هنگام شرم در افراد مشاهده میشود علایم اضطرابی است

که برای پنهان کردن احساس شرم بروز میکند مثل : عرق کردن –لرزش صدا-گوشه گیری-سرخ شدن –انفعال-فرار- گریه و…..

شرم باعث میشود که بابت این شرم از خودمان خشمگین شویم و دچار احساس پشیمانی و کاهش اعتماد به نفس بشویم

و خودمان را سرزنش کنیم و این یعنی ما غم خود را از این موضوع تبدیل به خشم میکنیم زیرا بروز احساس خشم و تحمل کردن آن راحت تر است .

و به همین دلیل هم دیدن  شرم در افراد بسیار سخت است و به راحتی قابل کشف نیست.

ریشه این شرم عموما در کودکی  شکل میگیرد هنگامی که مادری فرزند خود را بابت کاری که در جمع انجام داده سرزنش میکند

و میگوید که بابت این کار تو آبروی من رفت و من خجالت کشیدم باعث میشود بچه احساس بی ارزشی کند و از خودش غمگین شود.

رویکردهای متفاوتی در برابر احساس شرم وجود دارد که به شرح زیر است :

۱)انکار= مثل هنگامی که حرفی زده ایم که خودمان هم از آن حرف احساس شرم داریم ولی به شدت انکار میکنیم،

که اصلا این حرف زده ایم . مثلا وانمود میکنیم که اصلا چنین حرفی را نزده ایم.

۲)توجیه = این افراد انکار نمیکنند اما برای کاری که انجام داده اند و بابت آن احساس شرم میکنند

توجیه های متفاوتی می آورند و مثلا با یادآوری ضعفها و اشتباهات دیگران میخواهند احساس شرم و بار اشتاه خود را کم کنند.

آخه تو باعث شدی….

تقصیر تو بود که ….

تو خودت هم ….

در واقع پای هر چیزی را که توجیه کند وسط میکشیم .

۳)فرار=منظور فرار فیزیکی نیست و مثلا موضوعات بی ربط را مطرح میکنیم مثلا هنگامی که از اشتباه ما حرف میزنند ما موضوع بحث را عوض میکنیم .

در واقع ریشه همه این رفتارها و اقدامات خشمی است که داریم و این خشم و رفتارها مجموعا باعث از بین رفتن رابطه میشود.

منابع ایجاد شرم:

۱)استاندارد های جامعه

۲)اعتماد به نفس پایین

۳)احساس تقصیر همیشگی

۴)خود سرزنشی

۵)خانواده

۱)استانداردهای جامعه

تقسیم بندی مسایل و ارزشها و نامگذاری آنها با عنوان خوب و بد در جامعه باعث میشود که ما هم با همین معیارها مسایل را دسته بندی کنیم.

۲)اعتماد به نفس پایین

این عامل در کودکی ما ایجاد میشود که باعث احساس شرم در ما میشود.

مثلا هنگامی که کودک دو یا سه ساله  هنگام غذا خوردن راه میرود و والدین او را تنبیه و یا سرزنش میکنند

به او احساس بی ارزشی را القا میکنند عموما ما چون از سمت کسانی که دوستشان داریم،

تنبیه و سرزنش میشویم احساس بی ارزشی میکنیم چون نیاز به تایید آنها داریم.

۳)احساس تقصیر همیشگی

در واقع این موضوع کاوری دارد و اینست که عموما اینگونه افراد همیشه دیگران را مقصر میدانند

اما در اصل خودشان را مقصر میدانند و این حس توسط دیگران یا والدین در آنها القا شده

و برای مقابله با این حس بد مقابله به مثل میکنند و تقصیر را به گردن دیگری می اندازند.

و در تمام موارد اختلافات موجود در روابط مشاهده میشود

که افراد بار تمام اشتباهات و تقصیر را به طرف مقابل نسبت میدهند

و خود را بی گناه میدانند و میگویند که من مشکلی ندارم و مشکل از شریک عاطفی ام است .

۴)خودسرزنشی

هنگامی که در خانواده کمال گرا رشد کرده باشیم و خودمان کمال گرایی داشته باشیم

دچار خودسرزنشی میشویم و در نتیجه این خودسرزنشی دچار احساس بی ارزشی و شرم میشویم

۵)خانواده

در این مورد انواع متفاوتی از خانواده ها هستند که باعث ایجاد احساس بی ارزشی و شرم در کودک میشوند

زیرا احساس شرم اولین بار در رابطه با پدرو مادر است که شکل میگیرد.

به طور مثال کودکانی که در ارتباط با مادران افسرده هستند به شدت احساس شرم دارند

و احساس بی ارزشی میکنند زیرا این مادران عموما به کودک بی توجهی میکنند

و عموما آسیب نادیده گرفتن و بی توجهی بیشتر از تنبیه است زیرا در این حالت کودک احساس نقص وضعف میکند

و در خود به دنبال عیب میگردد  و در نهایت شخصیت خود را ضعیف و ناقص میبیند و احساس غم و شرم به او دست میدهد.

که انواع این خانواده ها به شرح زیر است :

۱)خانواده کنترلگر

این خانواده ها عموما سعی میکنند دنیا را مطابق استاندارد های خود بسازند

و همه چیز را در قالب های از پیش تعیین شده انجام دهند که طبیعتا این امر همیشه امکانپذیر نیست

و هنگامی کودک خود را مطابق استاندارد های خانواده نبیند احساس ضعف و شرم میکند.

۲)خانواده بدون حد ومرز

در این خانواده ها حریم شخصی وجود ندارد. به طور مثال همه از وسایل هم استفاده میکنند

و یا نقش های خود را نمیدانند  و جایگاه ها مشخص نیست  و این امر باعث میشود که افراد هویت خود را در این نقش ها ببینند

و هنگامی که این نقش را از او بگیرند احساس بی هویتی و بی ارزشی میکنند.

درست مثل زمانی که دختر حامی پدر میشود و یا پسر حامی مادر میشود.

اشکال این مورد این است که افراد نمیتوانند برای همیشه در این نقش ها بمانند

چون باعث ایجاد تنش در خانواده میشود و در نهایت به حس بی ارزشی و شرم می انجامد.

۳)خانواده سو استفاده گر

خانواده ای که به هر شکلی به کودک خود حس بی  ارزشی و شرم  میدهند تا او را کنترل کنند

و به اهداف خود دست یابند مثل هنگامی که مادری به کودک خود میگوید که تو باعث خجالت من در مهمانی شدی

و یا اگر فلان کار را انجام ندهی دوستت ندارم و یا  کارهایی که کودک انجام میدهد را با تنبیه سرزنش پاسخ بدهند

باعث ایجاد حس شرم و بی ارزشی در او میشوند.

والدین حق ندارند بار احساسات خود را بر دوش کودک بگذارند و او را بابت احساسات خودشان مقصر بدانند.

بروز احساس شرم در مردان و زنان متفاوت است.

شرم در زنان  هنگامی ایجاد میشود که تکالیف و وظایفی که جامعه و خانواده بر عهده آنها نهاده را نتوانند انجام دهند

مثل نقش مادری- خانه داری و…. و در نهایت بابت این ضعف ها در زنان خشم از خود ایجاد میشود،

بنابر این زنان عموما شرم را به صورت غم از خود تجربه میکنند.

مردان عموما با ایجاد احساس ضعف به بی ارزشی و شرم دچار میشوند و این در مردان خشم از دیگران را ایجاد میکند

مثلا اگر مردی به خاطر ارتباط زیاد و غیر معقول با زنان سرزنش شود باعث ایجاد احساس شرم در او نمیشود

بلکه به او احساس قدرت میدهد اما اگربابت عدم قدرت مردان  سرزنش شوند دچار احساس شرم میشوند.

از آنجایی که رابطه داشتن به معنی نزدیک شدن به کسی است که دوستش داریم،

پس با احساس شرم در تضاد است، چون شرم باعث ایجاد فاصله و جدایی میشود.

در روابط هم ضعف ها و هم نقاط قوت افراد دیده میشود و این باعث ایجاد اضطراب در افرادی میشود که احساس شرم کنند.

درمان احساس شرم:

عموما این احساس شرم در ایجاد رابطه درمان میشود،

چون درتعامل و رابطه ای که با والدین وجود داشته این شرم به کودک القا شده و ایجاد شده است.

اما اگر در رابطه با کسی بودیم که احساس شرم دارد چگونه رفتار کنیم ؟

۱)ایجاد احساس ارزشمندی غیر مشروط

یعنی هنگامی که با او در ارتباط هستیم جدای از رفتار ها و اعمالی که او انجام میدهد برای او ارزش و احترام قایل باشیم

حتی اگر رفتار او غیر قابل بخشش باشد و بخواهیم او را ترک کنیم.

البته این نکته اهمیت دارد که باید این حس واقعی و صادقانه باشد یعنی ما او را تحت هر شرایطی ارزشمند بدانیم

ذکر این نکته نیز ضروری است که عموما شخصیت افراد تنها بر اساس رفتارهایشان تعین نمیشود

بلکه شخصیت افراد به مجموعه فکر و احساس و رفتار اطلاق میشود.

پس نمیتوان تنها بر اساس رفتار، شخصیت افراد را ارزش گذاری کرد و براساس آن به افراد حمله کنیم.

برای درک بهتر این مطلب هنگامی که یکی از والدین ما مرتکب جرم و یا رفتار ناشایستی شود،

ما جرم و رفتار او را نمیپذیریم اما همچنان برای او ارزش قایل هستیم.

۲)صحبت پیرامون احساس شرم و منابع و نحوه بروز آن:

این اتفاق به سختی شکل میگیرد و طرف مقابل ما باید اعتماد زیادی داشته باشد تا این اتفاق بیفتد.

به طور مثال صحبت کردن از مسایل شخصی خود مثل فقر- تجاوز و …..

هنگامی که فرد از احساس شرم خود صحبت نمیکند  یعنی هنوز به ما اعتماد ندارد یا به اندازه کافی هنوز اعتماد ندارد.

۳)تبدیل احساس شرم به احساس گناه

عموما احساس گناه به رفتار ما برمیگردد و قابل جبران است  و ما میتوانیم با آن کنار بیاییم،

چون میتوانییم مسیولیت آن را بپذیریم اما احساس شرم به شخصیت و موجودیت افراد حمله میکند

پس اگر من بتوانم بار احساسی اتفاقات را روی انتخاب و اختیار خود فرد بگذارم به احساس گناه تبدیل میشود

و قابل جبران وقابل تحمل میشود چون دیگر نسبت به خودمان احساس بدی نداریم.

هر سه این مراحل در بستر خانواده و رابطه اتفاق می افتد.